Drink jij alleen in het weekend? Of alleen wanneer je met anderen bent? Nooit meer dan twee glazen? En wissel je een glas wijn steevast af met een glas water?
Misschien herken je het wel: je hebt allerlei regels en afspraken met jezelf over wanneer, hoeveel en hoe vaak je alcohol drinkt. Regels die verstandig voelen. Alsof je bewust bezig bent met je keuzes en de situatie onder controle hebt.
Maar wat als die regels je juist iets heel anders vertellen? Wat als ze laten zien dat je de controle over alcohol eigenlijk allang kwijt bent?
Ik weet als geen ander hoe het is om jezelf steeds opnieuw regels op te leggen. En ik hoor het ook regelmatig terug in de verhalen van de vrouwen met wie ik werk. Want het is serieus hard werken: je alcoholgebruik managen, controleren, bijhouden en telkens weer bijstellen. Maar wat levert het je eigenlijk op? En wat zou er mogelijk worden als je daarmee stopt?
De regels die je jezelf oplegt
Lange tijd was ik me ervan bewust dat ik meer dronk dan goed voor me was. Maar stoppen? Dat wilde ik helemaal niet. Ik vond alcohol te lekker, te gezellig en te belangrijk om op te geven. Dus probeerde ik mijn alcoholgebruik binnen de perken te houden door mezelf allerlei regels op te leggen.
Nooit meer door de week, alleen in het weekend. Nooit meer dan twee glazen. En een glas wijn steevast afwisselen met een glas water. Misschien herken je een aantal van deze afspraken wel, of heb je inmiddels je eigen variant ontwikkeld.
Als ik daar nu op terugkijk, valt me vooral op hoeveel tijd en energie ik stak in het bedenken van die regels en het controleren of ik me eraan hield. Wat ik me later heel bewust ben geworden, is dat je ergens blijkbaar regels voor nodig hebt omdat je weet dat het zonder die afspraken anders kan lopen dan je eigenlijk wilt.
Misschien denk je daar op dit moment nog anders over, en dat is helemaal oké. Maar vraag jezelf eens af: waarom heb je die regels eigenlijk nodig? Als je erop vertrouwt dat je alcoholgebruik vanzelf binnen de grenzen blijft die je prettig vindt, waarom zou je dan voortdurend afspraken met jezelf moeten maken?
Wanneer regels steeds meer regels worden
Wat vaak gebeurt, is dat je begint met één duidelijke afspraak. Bijvoorbeeld: vanaf nu drink ik alleen nog in het weekend. Door de week is het klaar. Dat voelt een tijdje goed en geeft je misschien zelfs een gevoel van controle en verantwoordelijkheid.
Totdat je op een donderdagavond een etentje hebt. Dan begint het onderhandelen. Want ja, een etentje is toch wel een goede reden om een uitzondering te maken? De week erna heb je een ontzettend zware dag gehad en voelt een glas wijn als iets wat je wel hebt verdiend. Ook dat is een goede reden om je regel even los te laten.
Je wijkt af van je eigen afspraak, maar praat het voor jezelf goed. De omstandigheden waren nu eenmaal anders. En omdat je je achteraf niet prettig voelt over het feit dat je je regel hebt overtreden, besluit je misschien dat de regel moet worden aangepast. Vanaf nu drink je bijvoorbeeld nooit meer dan twee glazen. En alleen door de week als je in gezelschap bent.
Zo ontstaat er langzaam een heel systeem van regels, uitzonderingen en nieuwe grenzen. Je probeert het steeds opnieuw, scherpt je afspraken aan of maakt ze juist wat soepeler. En ondertussen schuiven de grenzen steeds een beetje op. Dat is geen teken van zwakte. Het is simpelweg wat er kan gebeuren wanneer je iets probeert te controleren wat zich niet zo gemakkelijk laat controleren.
Wat het je werkelijk kost
Het stellen van al die regels kost je ontzettend veel mentale ruimte. Je bent voortdurend bezig met afwegingen en keuzes. Mag ik vanavond wel of niet drinken? Heb ik me deze week aan mijn afspraken gehouden? En als het gelukt is, ben je blij en trots op jezelf. Maar als het niet lukt, maak je jezelf verwijten.
Vervolgens ga je op zoek naar redenen waarom je de regel hebt overtreden. Waarom gisteren toch echt een uitzondering was. En wat betekent dat voor de volgende keer? Mag je bij een volgend etentje op donderdag dan ook drinken? Of was dit een eenmalige uitzondering?
Het lijkt misschien onschuldig, maar het vraagt behoorlijk veel van je. Je hoofd is continu bezig met alcohol, ook op momenten waarop je eigenlijk met heel andere dingen bezig zou willen zijn.
Dat is iets wat je vaak pas goed merkt wanneer je een tijdje niet drinkt. Ik hoor van deelnemers aan mijn programma regelmatig dat ze al in de eerste week ervaren hoeveel rust het geeft om niet langer bezig te hoeven zijn met regels, uitzonderingen en het bijhouden van hun alcoholgebruik. Geen dagelijkse rekensom meer, geen discussie over wat wel en niet mag en geen teleurstelling wanneer je je eigen afspraak opnieuw niet bent nagekomen. Dat is wat niet drinken je meteen kan opleveren: rust en gemoedsrust.
Alcohol laat zich niet controleren met nog meer regels
Het stellen van regels geeft je misschien het gevoel dat je de situatie onder controle hebt. Maar tegelijkertijd kan het ook een manier zijn om een grotere beslissing uit de weg te gaan. Want zolang je bezig bent met het bedenken, aanpassen en aanscherpen van regels, hoef je nog niet echt te kijken naar wat er met je alcoholgebruik aan de hand is.
Alcohol is een verslavend middel. Het zorgt ervoor dat je ernaar kunt gaan verlangen, dat je gelooft dat je het nodig hebt of dat je het hebt verdiend. En daar zit precies het probleem: alcohol vraagt om alcohol. Je kunt daar allerlei regels tegenover zetten, maar het verlangen verdwijnt er niet mee. Het is een illusie om te denken dat je dit met nóg betere afspraken kunt oplossen.
En dat is niet jouw schuld. Maar het is wel belangrijk om te erkennen dat het systeem waarin je jezelf gevangen houdt je niet brengt wat je zoekt. Misschien is het tijd om niet langer te kijken naar welke regels je nog kunt bedenken, maar naar wat het je kost om op deze manier door te gaan. Want al die energie, de onrust in je hoofd, het verlies aan zelfvertrouwen en de teleurstelling achteraf: is dat het werkelijk waard?
De controle terugkrijgen begint ergens anders
Toen ik stopte met het voortdurend controleren van mijn alcoholgebruik en met het stellen van regels die ik toch steeds weer brak, was dat niet het moment waarop ik de controle verloor. Achteraf gezien was het juist een belangrijke stap in het terugwinnen ervan.
Ik hoefde niet langer iedere dag met mezelf te onderhandelen. Daardoor ontstond er ruimte om naar mezelf te kijken en te onderzoeken wat ik eigenlijk nodig had. Welke functie vervulde alcohol in mijn leven? Wat zocht ik erin en op welke momenten voelde ik die behoefte het sterkst?
Want alcohol is vaak ongemerkt een functie gaan vervullen die verder gaat dan de oppervlakkige gezelligheid. Misschien gebruik je het om te ontspannen, om een drukke dag af te sluiten, om emoties niet te hoeven voelen of om jezelf iets te gunnen. Ik weet als geen ander hoe ongemerkt dat kan gebeuren. En je bent daarin absoluut niet de enige.
De uitdaging is om te ontdekken welke functie alcohol voor jou vervult en hoe je die behoefte op een andere manier kunt invullen. Dat klinkt vaak eenvoudiger dan het in de praktijk is, maar daar begint wel de verandering. Niet bij het bedenken van een nieuwe regel, maar bij het begrijpen van jezelf en je gedrag.
Welke regels hanteer jij?
Ik wil je uitnodigen om eens eerlijk naar je eigen alcoholgebruik te kijken. Welke regels hanteer jij rondom alcohol? Hoe lang doe je dat al? En wat zeggen die regels je als je er echt even bij stilstaat?
Misschien voel je dat ze je juist de controle ontnemen. Of misschien ervaar je dat nog niet zo, maar zie je wel dat ze je niet de controle geven waar je naar verlangt. Je breekt ze immers keer op keer, waarna je jezelf opnieuw belooft dat het de volgende keer anders zal gaan.
Laat dat eens goed tot je doordringen. Die bewustwording is belangrijk. Daar begint het.
En zoals ik altijd blijf benadrukken: er is werkelijk niets mis met jou. Je bent niet zwak omdat je moeite hebt om je alcoholgebruik onder controle te houden. Alcohol is een verslavend middel en dat effect beperkt zich niet tot mensen die we als alcoholist bestempelen. Het kan ook ongemerkt een steeds grotere rol gaan spelen in het leven van mensen die aan de buitenkant prima functioneren.
Je hoeft dus niet nóg beter je best te doen om je aan je regels te houden. Misschien is het juist tijd om te onderzoeken wat er achter die regels schuilgaat. Er is namelijk een wereld voorbij het eindeloze controleren, de excuses en de teleurstellingen.
Je hoeft het niet alleen te doen
Als jij verlangt naar een leven waarin alcohol niet langer de regie heeft, weet dan dat je daar niet alleen voor staat.
In mijn groepsprogramma Voorbij Alcohol – Van Fixatie naar Vrijheid leer ik je op een andere manier kijken naar alcohol, je relatie ermee en naar jezelf. Stel ik je de vragen die je jezelf nog nooit gesteld hebt, die je echt een ander perspectief geven op de manier waarop alcohol een rol speelt in je leven. Check de link voor meer informatie over de opzet van het programma, ervaringen van andere deelnemers en de volgende startdatum.
Wil je eerst meer inzichten en praktische handvatten? Luister dan ook naar mijn podcast Blij Alcohol Vrij, waarin ik je help om je relatie met alcohol op een andere manier te bekijken.
Of: lees mijn boek met dezelfde naam als mijn podcast: Blij Alcohol Vrij. Je kunt gratis de eerste drie hoofdstukken downloaden en lezen. Of bestel direct.
Je staat er niet alleen voor 🧡