Over veertig jaar alcohol, het verlangen naar rust en de vrijheid om niet meer te hoeven drinken
Ruim een jaar geleden, om precies te zijn 15 maanden, goot ik mijn laatste glas wijn door de gootsteen. Ik weet nog precies hoe dat voelde. Het was geen dramatisch moment. Er was geen publiek, geen ceremonie, geen groot besluit dat ik met iemand deelde. Het was eigenlijk heel eenvoudig. Ik stond in de keuken, keek naar het glas en wist ineens: dit is het. Ik wil dit niet meer. Ik had op dat moment niet kunnen bedenken dat dat kleine gebaar het einde zou zijn van een strijd die meer dan veertig jaar had geduurd.
Als ik dat nu hardop uitspreek, vind ik het bijna ongelooflijk. Ruim veertig jaar waarin alcohol steeds op een of andere manier onderdeel van mijn leven is geweest. Soms nadrukkelijk, soms op de achtergrond. Soms dacht ik er weken niet bewust over na en soms was het letterlijk het eerste waar ik ‘s morgens aan dacht.
En het bijzondere is: ik heb eigenlijk nooit echt van het effect van alcohol gehouden. Wel van de smaak van wijn en waar het op dat moment voor stond. Om te ontspannen na een drukke dag of als beloning, ‘omdat ik het verdiend’ had.
Ik hield echter niet van dronken zijn. Ik vond die wazigheid helemaal niet prettig. Ik hield niet van het gevoel dat mijn hoofd minder helder werd. Na een paar glazen vond ik wijn vaak helemaal niet lekker meer. Toch bleef ik drinken.
Dat is misschien wel het moeilijkste om uit te leggen aan iemand die zelf nooit met alcohol heeft geworsteld.
Je hoeft alcohol helemaal niet lekker te vinden om er afhankelijk van te raken.
Het begon heel onschuldig
Mijn eerste alcoholische drankje dronk ik toen ik vijftien was. Het was Pisang Ambon, mierzoet en felgroen. De moeder van mijn toenmalige vriendje moedigde me aan om het te proberen. Het was een tijd waarin alcohol drinken onder jongeren heel normaal werd gevonden. Niemand maakte zich daar druk over.
Later, tijdens mijn studententijd, werd het bier. Ook toen dronk ik niet omdat ik bier zo lekker vond. Ik wilde erbij horen. Ik wilde meedoen. Ik wilde niet degene zijn die moeilijk deed of niets dronk terwijl anderen dat wel deden. Ik vond het stoer staan.
Achteraf zie ik dat daar misschien al iets zichtbaar werd wat veel later een veel grotere rol in mijn leven zou spelen: alcohol was voor mij nooit alleen een drankje. Het ging vooral over erbij horen, ontspannen, niet anders zijn, niet hoeven voelen wat er van binnen speelde.
Na mijn studententijd veranderde bier in wijn.
En wijn paste eigenlijk perfect in mijn leven. Ik had de overtuiging dat dat chic stond, dat ik dan een ‘vrouw van de wereld’ was. Ik wist namelijk precies welke wijn ik lekker vond, van welke druivensoorten ik hield en wat het ‘bouquet’ was. Wijn was mijn grootste vriendin in mijn leven, maar ook mijn grootste vijand. Er was altijd wel een reden om er eentje in te schenken.
Een glas wijn bij het koken. Een glas tijdens het eten. Een glas als de dag voorbij was. Een glas als beloning. Een glas als er iets te vieren viel. Een glas als ik verdrietig was. Een glas als ik gespannen was.
En omdat ik meestal niet meer dan ongeveer een halve fles per dag dronk, kon ik mezelf jarenlang voorhouden dat het allemaal wel meeviel. Ik dronk immers niet de hele dag. Ik werd er niet zichtbaar dronken van. Ik functioneerde prima.
Van buiten zag mijn leven er ook helemaal niet uit als het leven van iemand met een alcoholprobleem. Ik had een goede baan, maakte carrière, had een gezin, vrienden en een druk sociaal leven. Ik had geen financiële problemen en kwam mijn afspraken na. Iedere ochtend stond ik op, ging ik naar mijn werk en deed ik wat er van mij verwacht werd.
Er was niemand die naar mij keek en dacht: daar gaat iemand die haar leven niet op orde heeft. En eerlijk gezegd dacht ik dat zelf ook niet.
Maar ergens, diep vanbinnen, wist ik dat er iets niet klopte.
Dat besef was niet voortdurend aanwezig. Het zat meer op de achtergrond. Een knagend gevoel dat steeds weer terugkwam zodra ik mezelf even niet meer kon wijsmaken dat het allemaal wel meeviel. Want als het werkelijk zo onschuldig was, waarom probeerde ik dan steeds opnieuw te stoppen?
Die vraag heb ik mezelf jarenlang gesteld. En dus probeerde ik het opnieuw. En opnieuw. En nog een keer. Ik deed mee aan Dry January. Ik nam me voor om doordeweeks niet te drinken. Ik sprak met mezelf af dat wijn alleen in het weekend mocht. Soms maakte ik er een hele maand van. Soms lukte het zelfs wekenlang of maanden. Ik verwijderde apps waarmee ik mijn alcoholvrije dagen bijhield en installeerde ze later weer opnieuw. De teller ging steeds opnieuw naar nul.
En iedere keer gaf dat me even het gevoel dat ik het probleem had opgelost. Zie je wel. Ik kan het gewoon. Ik kon immers stoppen. Het bewijs was er.
Maar dan kwam er weer een moment waarop ik mezelf toestond om één glas te drinken. Soms was daar een etentje, een vakantie of een gezellige avond. Soms had ik een moeilijke dag achter de rug en vond ik dat ik wel iets verdiend had. En soms was er eigenlijk helemaal niets aan de hand.
Dat was misschien nog wel het verwarrendste: er hoefde helemaal geen duidelijke aanleiding te zijn.
Het begon steeds met een uitzondering. Eén glas. Eenmalig.
En voor ik het in de gaten had, was dat ene glas weer onderdeel geworden van mijn dagelijkse leven.
Daarna begon de strijd opnieuw.
Dat voelde als falen.
Ik schaamde me daar ook voor, hoewel ik dat bijna aan niemand vertelde.
Want hoe kon het nou dat ik, met alles wat ik in mijn leven voor elkaar had gekregen, mezelf niet eens zover kon krijgen om gewoon geen wijn te drinken?
Ik kon rationeel bedenken dat het verstandig was om te stoppen. Ik wist wat alcohol met je lichaam doet. Ik wist dat het je slaap beïnvloedt. Ik wist dat het niet gezond was.
Maar weten en doen zijn twee totaal verschillende dingen.
Er was altijd dat stemmetje.
Je hebt het verdiend.
Je hebt vandaag hard gewerkt.
Je mag toch ook genieten?
Je bent veel leuker als je een wijntje drinkt.
Iedereen drinkt.
Waarom zou je jezelf dit ontzeggen?
Dat stemmetje was jarenlang sterker dan mijn eigen verstand.
Achteraf denk ik dat ik heel lang een verkeerd beeld had van mijn eigen alcoholgebruik.
Ik dacht dat ik wijn dronk omdat ik het verdiend had, omdat het me hielp te ontspannen. Maar als ik eerlijk terugkijk, was dat helemaal niet wat er gebeurde. Op een gegeven moment was het niet meer: ik heb zin in een glas wijn. Het werd: wanneer kan ik mijn glas wijn drinken?
Dat is een wezenlijk verschil. Ik begon mijn dag onbewust rondom alcohol te organiseren.
Heb ik nog genoeg in huis?
Wanneer kan ik boodschappen doen?
Moet ik vanavond nog ergens naartoe?
Wie rijdt er?
Kan ik nog een glas drinken voordat ik wegga?
Heb ik morgen een vroege afspraak?
En als ik ergens naartoe ging waar ik niet kon drinken, voelde ik dat als een beperking.
Ik was helemaal niet vrij. Dat besefte ik pas veel later.
Het laatste jaar voordat ik stopte, begon er iets te veranderen.
Ik voelde me steeds vaker beroerd na het drinken. Niet noodzakelijk na veel meer alcohol dan anders. Soms dronk ik eigenlijk precies wat ik gewend was en voelde ik me toch slecht.
Ik begon ook steeds meer te beseffen hoeveel energie het drinken mij kostte. Ik was elke nacht rond drie uur wakker en nam me dan heilig voor om nooit meer te drinken. Gaandeweg de dag werd ik steeds wanhopiger en chagrijniger als ik bedacht dat ik bij thuiskomst geen wijn van mezelf mocht inschenken. Dat hield ik dan ook niet vol en voordat ik het wist, schonk ik weer een glas in. Ondanks dat ik mezelf een enorme slappeling vond en in mijn hoofd mezelf de grond intrapte.
Het dieptepunt kwam op een avond dat ik visite kreeg. Ik stond in de keuken te koken en dronk ondertussen wijn. Er stonden twee flessen op het aanrecht: een rode en een witte. Met mijn rug naar het bezoek, schonk ik mezelf afwisselend rood en wit in, zodat niemand precies merkte hoeveel er uit de fles was.
Achteraf vind ik het bijna pijnlijk om daaraan terug te denken. Niet omdat ik zoveel dronk, maar omdat ik bezig was met verbergen hoeveel ik dronk. Ik wilde niet dat anderen zouden zien hoeveel glazen ik zelf inschonk.
De volgende avond moest ik naar mijn popkoor. Vooraf had ik een halve fles wijn gedronken. Die was nog over van de vorige avond en het lukte me niet om het bij 1 glaasje te houden die ik mezelf had toegestaan bij thuiskomst.
Tijdens het zingen voelde ik me verschrikkelijk. Ik schaamde me. Ik was ervan overtuigd dat iedereen mijn adem rook. Waarschijnlijk was dat veel minder zichtbaar dan ik dacht. Maar in mijn hoofd was het enorm.
En toen kwam het besef.
Niet ineens als een bliksemschicht, maar als een soort kwartje dat eindelijk viel.
Ik was helemaal niet meer bezig met genieten van wijn. Ik was bezig met alcohol.
De hele dag.
Na mijn laatste glas ben ik me veel meer gaan verdiepen in alcohol en verslaving.
Ik schreef me in voor het groepsprogramma van Nanja van Vliet. Ik luisterde naar podcasts en las boeken. En daardoor begon ik mijn eigen gedrag op een andere manier te bekijken.
Langzaam kwam ik bij een inzicht dat voor mij enorm belangrijk is geweest:
Ik dronk niet zozeer voor de alcohol. Ik dronk om iets niet te hoeven voelen.
Alcohol dempte iets, het gaf tijdelijk rust. Het maakte mijn hoofd stiller. Of dat dacht ik tenminste.
Want onder die behoefte aan rust zat een heel oud gevoel. Het gevoel dat ik niet goed genoeg was.
Dat klinkt misschien vreemd, zeker als je naar mijn leven kijkt. Objectief gezien weet ik dat ik veel kan.
Ik ben goed in mijn werk, ik heb veel bereikt en ik word door anderen gewaardeerd.
Maar ergens diep vanbinnen zat al heel lang een ander verhaal. Een stemmetje dat zei:
Je doet het niet goed genoeg.
Je moet meer.
Je moet beter.
Je moet voldoen.
Je moet erbij horen.
En wijn leek dat stemmetje even zachter te maken. Maar slechts even. Want de volgende dag was het er weer. Sterker nog: door alcohol werd de onrust uiteindelijk juist groter.
Alcohol en verbinding
Tijdens dat eerste nuchtere jaar ben ik ook gaan kijken naar de momenten waarop ik in mijn leven veel dronk. Daarin zag ik een patroon.
Alcohol kwam vaak sterker in beeld op momenten waarop ik weinig verbinding voelde.
Als student wilde ik erbij horen. Ik wilde onderdeel zijn van een groep.
Later, tijdens een ongelukkig huwelijk, dronk ik veel.
Ook in de relatie daarna bleef wijn een dagelijks onderdeel van mijn leven.
Nu ben ik al bijna twintig jaar samen met mijn huidige man. In deze relatie voel ik veel meer verbinding en veiligheid. En juist daardoor lukte het me soms ook om langere periodes niet te drinken.
Maar toch kwam dat oude patroon steeds terug. Blijkbaar zat het dieper.
Het ging niet alleen om mijn relatie of mijn omstandigheden. Het ging om iets wat ik al veel langer met me meedroeg. Het verlangen om erbij te horen. Het verlangen om het goed te doen.
Het verlangen om even niet zo hard te hoeven zijn voor mezelf.
Het leven na wijn
Het eerste jaar zonder alcohol was niet alleen maar gemakkelijk, het was behoorlijk pittig. Ik heb momenten gehad waarop ik wijn miste. Vooral de gedachte eraan kon aantrekkelijk zijn.
Een gezellige avond. Een vakantie. Een etentje. Een mooie zomeravond.
Ik moest opnieuw ontdekken wat ontspanning en gezelligheid voor mij betekenden. Want jarenlang had ik die twee dingen gekoppeld aan wijn. Langzaam ontdekte ik iets anders. Een gezellige avond wordt niet gezellig door de wijn. Een avond wordt gezellig door de mensen met wie je bent, door gesprekken, humor, aandacht, muziek, lekker eten en het gevoel dat je ergens onderdeel van bent. De wijn deed eigenlijk veel minder dan ik dacht.
Sterker nog: hij nam veel meer weg dan hij gaf.
Wat ik ervoor terugkreeg
Na ruim een jaar zonder alcohol merk ik hoeveel er veranderd is.
Ik slaap beter.
Mijn hoofd is rustiger.
Ik heb meer energie.
Ik word uitgeruster wakker.
Mijn huid is mooier.
Ik hoef niet meer te onderhandelen met mezelf.
Ik hoef niet meer na te denken over hoeveel ik die avond al heb gedronken.
Ik hoef niet meer te bedenken of ik nog een fles in huis heb.
Ik hoef niet meer te liegen tegen mezelf.
En misschien wel het allerbelangrijkste:
ik ben weer vrij.
Ik kan altijd autorijden.
Ik kan ergens naartoe zonder me af te vragen of ik daar alcohol kan drinken.
Ik kan spontaan ergens blijven.
Ik hoef mijn dag niet meer rondom een glas wijn te organiseren.
Dat klinkt misschien heel gewoon. Maar voor mij is het dat niet.
Het stemmetje is bijna stil. Het mooiste wat er is veranderd, zit misschien niet eens in mijn lichaam, maar in mijn hoofd. Dat oude stemmetje dat jarenlang zei dat ik niet goed genoeg was, is veel zachter geworden. Niet verdwenen. Maar wel zachter. Ik hoef het niet meer te verdoven. Ik kan het horen en denken: daar ben je weer. En ik hoef er vervolgens niets mee.
Dat vind ik misschien wel een van de grootste ontdekkingen van mijn leven.
Als ik terugkijk, vind ik het jammer en verdrietig dat het zo lang heeft geduurd.
Ruim veertig jaar waarin ik dacht dat wijn mij iets gaf.
Rust.
Ontspanning.
Gezelligheid.
Een beloning.
Terwijl het tegenovergestelde gebeurde. Ik werd er juist minder vrij van. Ik was voortdurend met alcohol bezig zonder dat ik dat altijd doorhad. En nu, ruim een jaar later, kan ik me bijna niet meer voorstellen dat ik ooit weer zou willen drinken.
Niet omdat ik mezelf iets verbied. Maar omdat ik eindelijk begrijp wat alcohol mij heeft gekost. En wat ik ervoor terug heb gekregen.
Rust.
Helderheid.
Energie.
Zelfrespect.
En vooral vrijheid.
En die vrijheid is misschien wel het mooiste cadeau dat ik mezelf ooit heb gegeven.
Pauline
Deelnemer aan groepsprogramma Klaar met Alcohol! februari 2026
