Er zijn weinig woorden waar we in Nederland zó aan gehecht zijn als aan het woord gezelligheid. We gebruiken het overal voor. Een gezellige avond, een gezellige borrel, een gezellig terras of een gezellig etentje.
Het woord staat voor warmte, verbinding, ontspanning en samenzijn. Tegelijk is er nog iets opvallends aan dat woord. Want als je goed kijkt, zie je dat gezelligheid in onze cultuur bijna automatisch gekoppeld is aan alcohol. Alsof een avond pas echt compleet is wanneer er wijn, bier of cocktails op tafel staan.
Voor veel mensen voelt een feestje zonder alcohol ongemakkelijk of incompleet. Een diner zonder wijn lijkt ineens minder speciaal en een vrijdagmiddagborrel zonder bier roept soms zelfs verbazing op.
Alcohol is zo verweven geraakt met onze definitie van gezelligheid, dat we er nauwelijks nog bij stilstaan. Het hoort er gewoon bij. Punt.
Maar wat als je daar eens kritisch naar kijkt? Wat als je jezelf eerlijk afvraagt of alcohol werkelijk verantwoordelijk is voor die gezelligheid? En wat gebeurt er als je ontdekt dat de gezelligheid misschien helemaal niet in dat glas zit, maar ergens anders vandaan komt?
Alcohol als symbool van gezelligheid
Van jongs af aan leren we dat alcohol verbonden is aan plezier en samenzijn. We zien volwassenen proosten op feestjes, champagne drinken bij bijzondere momenten en samen ontspannen met wijn of bier na een lange werkdag.
Zonder dat we het bewust doorhebben ontstaat daardoor langzaam het idee dat alcohol iets toevoegt aan het leven. Dat het hoort bij verbinding, ontspanning en gezelligheid.
Die overtuiging gaat diep. Misschien geloof jij ook wel dat een feestje zonder alcohol automatisch minder leuk wordt. Dat een etentje zonder wijn sfeer mist of dat je zonder alcohol minder spontaan bent. Maar hoe zeker weet je eigenlijk dat dat waar is?
Wanneer ben jij voor het laatst naar een feestje, borrel of etentje geweest waarbij je bewust níét dronk? Niet als de BOB die zichzelf vooraf al had verteld dat het waarschijnlijk saai zou worden, maar echt met een open en nieuwsgierige houding. Want als dat lang geleden is, hoe kun je dan eigenlijk weten of alcohol werkelijk is wat het gezellig maakt?
Veel mensen ontdekken pas wanneer ze het echt gaan ervaren, dat de gezelligheid vaak helemaal niet afhankelijk is van alcohol. Dat gesprekken nog steeds leuk zijn, dat lachen nog steeds vanzelf gaat en dat verbinding juist oprechter kan voelen wanneer je volledig aanwezig bent.
Wat je gelooft, ga je overal terugzien
Hier speelt een interessant psychologisch mechanisme mee: confirmation bias, oftewel het bevestigingsvooroordeel. Je hersenen zijn voortdurend op zoek naar bevestiging van wat je al gelooft. Dat gebeurt op allerlei gebieden in het leven, maar zeker ook rondom alcohol.
Ik merkte dat laatst zelf toen ik op zoek was naar een trenchcoat. Ineens zag ik overal vrouwen lopen in trenchcoats. Niet omdat er opeens meer mensen zo’n jas droegen, maar omdat mijn aandacht erop gericht was.
Zo werkt het ook met alcohol en gezelligheid. Als jij gelooft dat alcohol een avond leuker maakt, dan gaat je brein automatisch op zoek naar momenten die dat bevestigen. Je onthoudt vooral de leuke gesprekken, het lachen en het ontspannen gevoel aan het begin van de avond. Ondertussen vergeet je gemakkelijk de minder leuke kanten: de vermoeidheid, de schaamte achteraf, de discussies die uit de hand liepen of dat ongemakkelijke gevoel de volgende ochtend.
Je brein filtert informatie die niet past bij het verhaal dat je jezelf vertelt. Daarom is het zo belangrijk om jezelf open te stellen voor een andere mogelijkheid. Niet door jezelf ergens van te overtuigen, maar door nieuwsgierig te worden. Wat als alcohol niet de bron van gezelligheid is, maar slechts iets wat je jarenlang bent gaan associëren met gezelligheid?
Mijn eigen overtuiging over alcohol en gezelligheid
Ik ken die overtuiging van binnenuit. Jarenlang geloofde ik zelf ook dat alcohol onmisbaar was voor een gezellige avond. Ik dacht oprecht dat feestjes zonder alcohol saai zouden zijn en dat ik zonder drank minder spontaan, minder ontspannen en minder gezellig zou zijn.
Tegelijk gebruikte ik dat idee ook om mijn alcoholgebruik goed te praten. Ik zag mezelf als een sociale drinker en dat klonk heel onschuldig. Maar als ik eerlijk terugkijk, ging het vaak over veel meer dan gezelligheid alleen. Alcohol hielp me om onzekerheid te maskeren, ongemakkelijke stiltes op te vullen en spanning minder te voelen.
Die zogenaamde gezellige avonden waren bovendien vaak de momenten waarop ik mijn grenzen overschreed. Avonden waarop ik te veel dronk, dingen zei die niet bij me pasten of wakker werd met een enorme knoop in mijn maag. Ik lag dan midden in de nacht wakker, proberend de avond terug te halen. Wat had ik gezegd? Had ik iemand gekwetst? Hoe erg was het geweest?
Toch bleef ik mezelf vertellen dat alcohol gezelligheid bracht. Pas later zag ik hoe selectief dat verhaal eigenlijk was.
Wat maakt iets eigenlijk écht gezellig?
Misschien is het goed om jezelf eens af te vragen wat je precies bedoelt wanneer je zegt: “Het was zó gezellig gisteren.” Wat maakte die avond dan daadwerkelijk gezellig? Was het echt de wijn of de Aperol Spritz? Of waren het de gesprekken, het lachen, de sfeer, de muziek en het gevoel van verbinding?
Als je daar eerlijk naar kijkt, ontdek je vaak dat de werkelijke gezelligheid helemaal niet voortkomt uit alcohol. De echte waarde zit meestal in de mensen met wie je bent, in het gevoel dat je jezelf kunt zijn en in de verbinding die je ervaart. Alcohol wordt vooral het uithangbord van de sfeer, terwijl de echte gezelligheid ergens anders vandaan komt.
En juist daarom is het zo interessant om jezelf af te vragen hoe jouw avonden eruitzien wanneer alcohol wegvalt. Wat blijft er dan over? Misschien veel meer dan je nu denkt.
Jij bent niet minder leuk zonder alcohol
Dit is het punt waarop ik het liefst even heel duidelijk wil zijn: jij bent niet minder leuk zonder alcohol. Sterker nog, zonder alcohol ben je vaak juist veel meer jezelf.
Wanneer je niet drinkt, ben je werkelijk aanwezig. Je luistert beter, je hoeft jezelf niet kunstmatig losser te maken en je verliest jezelf niet onderweg in de avond. Het idee dat alcohol jou gezelliger maakt, is een overtuiging die jarenlang gevoed is. Maar dat maakt het nog geen waarheid.
De mensen die écht fijn zijn om bij te zijn, zijn meestal de mensen die zich comfortabel voelen bij zichzelf. Mensen die geen verdoving nodig hebben om verbinding te maken of zichzelf te laten zien. Dat is wat echte aantrekkingskracht en echte gezelligheid creëert.
De keerzijde van al die gezelligheid
Want hoe gezellig is alcohol eigenlijk écht, wanneer je ook eerlijk kijkt naar de keerzijde ervan? Hoe vaak slaat die zogenaamde gezelligheid uiteindelijk om in situaties waar je achteraf spijt van hebt? Onsamenhangende gesprekken, opmerkingen die je liever niet had gemaakt, discussies die uit de hand lopen of blackouts waardoor je delen van de avond niet eens meer kunt herinneren.
Ik weet nog goed hoe vaak ik wakker werd met paniek en schaamte. Midden in de nacht probeerde ik terug te halen wat er precies was gebeurd. Dat gevoel vond ik verschrikkelijk. Toch bleef ik alcohol koppelen aan gezelligheid.
Als ik nu terugkijk, zie ik vooral hoe alcohol mijn leven langzaam vlakker maakte. De weekenden begonnen op elkaar te lijken. De feestjes leken op elkaar. Alles draaide uiteindelijk om drinken. Echt aanwezig was ik zelden.
En ergens aan het einde van die periode vond ik het zelfs gezelliger om thuis op de bank te blijven met wijn dan om nog naar mensen toe te gaan. Ook dat vertelde me uiteindelijk genoeg.
Gezelligheid opnieuw definiëren
Misschien begint echte verandering wel bij het opnieuw definiëren van wat gezelligheid voor jou betekent. Wat als gezelligheid niet langer draait om wat er in je glas zit, maar om hoe aanwezig je bent? Om gesprekken die je écht voert, herinneringen die je ook de volgende ochtend nog hebt en avonden waarop je jezelf niet verliest.
Sinds ik gestopt ben met drinken, is mijn idee van gezelligheid compleet veranderd. Gezelligheid betekent voor mij nu dat ik ergens volledig aanwezig ben. Dat ik gesprekken voer die ik me nog herinner. Dat ik de volgende ochtend wakker word zonder schaamte, zonder mist en zonder spijt.
Mijn sociale leven is veranderd, dat klopt. Ik ga niet meer naar feestjes waar alles alleen draait om drank. Maar ik ga nog steeds naar etentjes, verjaardagen en borrels. Alleen zoek ik daar nu iets anders: verbinding, rust en echt contact.
Jij mag jouw eigen definitie van gezelligheid kiezen
Wat ik je vooral wil meegeven, is dit: jij mag zelf bepalen wat gezelligheid voor jou betekent. Niet de maatschappij. Niet de mensen om je heen. Niet de overtuigingen die je jarenlang hebt meegekregen.
Je mag loskomen van het idee dat alcohol nodig is om plezier te hebben, te ontspannen of verbinding te voelen. En ja, dat kan spannend zijn. Want het betekent dat je een verhaal loslaat dat je misschien jarenlang hebt geloofd.
Maar precies daar begint vrijheid.
In mijn programma Klaar met Alcohol! help ik je om je relatie met alcohol definitief te veranderen. Nu tijdelijk als DIY variant te volgen. In september 2026 start de nieuwe groep, daarover volgt snel meer informatie.
En daarbij gaat het niet over nooit meer drinken. Daarbij gaat het om onderzoeken wat alcohol je waard is.
Of start laagdrempeliger: meld je aan voor de gratis online masterclass: Je hoeft jezelf geen alcoholist te noemen om iets te mogen veranderen aan je relatie met alcohol.
En vergeet niet te luisteren naar mijn podcast: Blij Alcohol Vrij
Je staat er niet alleen voor 🧡
