Wanneer weet je dat het genoeg is?
In verslavingsland komt de term rock bottom vaak voorbij. Het verwijst naar het moment waarop iemand zogenaamd het absolute dieptepunt bereikt heeft. Het punt waarop het leven zo uit de hand is gelopen dat veranderen onvermijdelijk wordt.
Maar klopt dat eigenlijk wel? Moet je echt eerst alles kwijtraken voordat je mag besluiten dat het anders moet?
Veel mensen die twijfelen over hun alcoholgebruik stellen zichzelf vroeg of laat dezelfde vraag: wanneer weet ik dat het tijd is om te stoppen of te minderen? Het eerlijke antwoord is dat niemand anders dat voor je kan bepalen. Alleen jij kunt voelen wanneer het genoeg is.
Toch geloven veel mensen dat ze pas mogen veranderen wanneer het écht erg is geworden. Zolang het nog niet volledig uit de hand is gelopen, blijft het makkelijk om het voor je uit te schuiven. Je vertelt jezelf dat het allemaal nog wel meevalt. Dat er mensen zijn die veel erger drinken. Dat je nog steeds functioneert.
En zolang het nog niet écht erg is, hoef je ook niet te stoppen. Toch?
Ik geloof daar niet in. Ik geloof niet dat je moet wachten tot je zo diep gezonken bent dat je geen andere keuze meer hebt. Je mag op ieder moment besluiten dat alcohol je te veel kost en dat je het anders wilt.
Wat betekent rock bottom eigenlijk?
Als je de term rock bottom opzoekt, kom je erachter dat hij oorspronkelijk uit de mijnbouw komt. Mijnwerkers gebruikten deze term om het diepste punt van een mijn aan te duiden. Daar waar je letterlijk niet verder naar beneden kon graven.
Later werd deze metafoor overgenomen door de wereld van verslaving zoals AA en het 12 stappenprogramma. In die context verwijst rock bottom naar het moment waarop iemand zijn diepste punt heeft bereikt. Het idee daarachter is dat iemand pas bereid is om echt te veranderen wanneer de gevolgen zo ernstig zijn geworden dat er geen andere optie meer overblijft.
Vaak wordt zo’n dieptepunt gekoppeld aan extreem negatieve gevolgen van iemands verslaving, zoals het verlies van je baan, je relatie die stukloopt of ernstige gezondheidsproblemen. Het verhaal dat daarbij hoort is dat mensen hun probleem pas serieus nemen wanneer hun leven daadwerkelijk uit elkaar begint te vallen.
Maar als je daar even bij stilstaat, roept dat een belangrijke vraag op: waarom wachten tot je leven uit elkaar valt voordat je mag kiezen voor iets beters?
De misvatting van rock bottom
Het idee dat je eerst een groot dieptepunt moet bereiken voordat je kunt veranderen, is niet alleen onjuist maar ook schadelijk. Het geeft mensen een excuus om nog even door te gaan.
Je stelt jezelf gerust met de gedachte dat het nog niet zo erg is. Dat je nog niet op dat punt bent aangekomen. Dat je dus nog wel even door kunt.
Maar ondertussen kan alcohol al veel schade aanrichten. Niet altijd zichtbaar voor de buitenwereld, maar wel vanbinnen. Het kost energie, rust, helderheid en zelfvertrouwen. Het kan langzaam maar zeker steeds meer ruimte in je leven innemen.
Als je lichamelijke klachten hebt, wacht je ook niet tot ze ondraaglijk worden voordat je naar de huisarts gaat. Waarom zouden we die logica dan wel toepassen op ons alcoholgebruik?
Mijn eigen rock bottoms
Als ik eerlijk terugkijk op mijn eigen verhaal, zie ik dat ik zelf veel te lang heb gewacht met hulp zoeken. Ik hield mezelf steeds voor dat het nog niet erg genoeg was. Dat het nog wel meeviel.
In het licht van rock bottom kan ik inmiddels zeggen dat ik er eigenlijk talloze heb gehad.
Er waren personeelsfeestjes die volledig uit de hand liepen. Ochtenden waarop ik wakker werd en me niets meer kon herinneren van de avond ervoor. Mijn veertigste verjaardag eindigde op de huisartsenpost. Ik viel een keer van de trap, een val die ook heel anders had kunnen aflopen.
Stuk voor stuk momenten waarop mijn gezonde verstand en mijn integriteit eigenlijk hadden moeten zeggen: dit kan zo niet langer.
Toch gebeurde dat niet. Schaamte en verwarring zorgden ervoor dat ik bleef ontkennen hoe slecht ik me eigenlijk voelde. Niet omdat het nog niet erg genoeg was, maar omdat ik bang was voor het oordeel dat zou volgen als ik zou toegeven dat ik een probleem had.
Die angst zorgde ervoor dat ik niet in actie kwam. En daardoor volgde er telkens weer een nieuw dieptepunt, dat net iets dieper lag dan het vorige.
Tot die zondagochtend in november 2019. Bas liet me een filmpje zien van mezelf van de avond ervoor. Ik zag iemand die ik niet meer wilde zijn. Iemand waarvan ik me altijd had voorgenomen haar nooit te worden.
Dat moment voelde als mijn allerlaatste rock bottom. Niet omdat mijn leven van buitenaf volledig was ingestort, want ik had nog een baan, een huis en een relatie.
Dit moment was anders, omdat ik een intern besluit nam.
Ik besloot dat ik niet langer wilde tolereren dat mijn leven werd overgenomen door iets buiten mezelf. Dat interne besluit zette de deur naar verandering open.
Verandering begint van binnen
Een rampzalige gebeurtenis kan zeker een aanleiding zijn om te veranderen. Het kan voelen als een katapult die je in beweging zet. Maar uiteindelijk is het niet de ramp zelf die verandering veroorzaakt.
Verandering ontstaat op het moment dat jij van binnen besluit dat je dit niet langer accepteert.
Je hoeft niet te wachten tot een gebeurtenis zo ernstig wordt dat je het niet langer kunt ontkennen. Je kunt ook eerder luisteren naar dat stemmetje in jezelf dat al langer voelt dat het anders moet.
De trein waar je in zit
Ik gebruik hiervoor vaak een metafoor. Alcoholgebruik kun je vergelijken met een trein die maar één kant op rijdt.
Op een bepaald moment stap je in. In het begin lijkt er weinig aan de hand. De trein rijdt rustig en je staat er niet bij stil hoe snel hij uiteindelijk kan gaan.
Maar naarmate de jaren verstrijken, neemt de snelheid toe. Het wordt steeds moeilijker om eruit te stappen. Het is niet meer een kwestie van een beetje remmen. Je moet op zoek naar de noodrem.
Hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt.
En één ding is zeker: deze trein blijft niet eindeloos doorrijden zonder gevolgen.
Je hoeft echter niet te wachten tot de trein ontspoort. Je kunt ook eerder besluiten om uit te stappen.
De manier waarop is bijvoorbeeld door jezelf goede vragen te stellen:
- Wat levert de alcohol me nog op?
- Hoe ziet mijn leven er over 3-6-12 maanden uit als ik er nu niets aan ga doen?
- Wat gebeurt er als ik op deze trein blijf zitten en wil ik op deze trein blijven zitten?
De kracht van een intern besluit
Wanneer je wacht op een rock bottom geef je eigenlijk de regie over je leven uit handen. Je laat externe omstandigheden bepalen wanneer het moment van verandering daar is.
Maar jouw kracht ligt juist in het tegenovergestelde: in de keuze die je zelf maakt.
Je mag op ieder moment besluiten dat alcohol je te veel kost. Niet omdat je hebt gefaald, maar omdat je jezelf iets beters gunt.
Dat is geen teken van zwakte. Het is een daad van kracht en respect voor jezelf.
Nieuwe vragen die je jezelf mag stellen
Je verandert niet alleen om pijn te vermijden, maar ook om het plezier te ervaren van een leven dat écht bij je past.
Als jij voelt dat je verlangt naar een ander leven. Een leven dat niet langer in het teken staat van alcohol stel jezelf dan deze vragen:
- Hoe zou mijn leven eruit zien als ik minder of niet zou drinken?
- Hoe voel ik me écht over mijn alcoholgebruik?
- Wat zou er beter gaan in mijn leven als ik minder of helemaal niet meer zou drinken?
Hiermee empower je jezelf om vanuit verlangen naar een ander leven een keuze te maken.
Je hoeft niet te wachten
De belangrijkste boodschap die ik je wil meegeven is simpel: je hoeft niet te wachten op een dieptepunt. Een rock bottom is geen voorwaarde voor verandering.
Je kunt op elk moment besluiten dat je een ander leven wilt. Een leven waarin jij weer de regie hebt.
Als je merkt dat deze woorden iets bij je raken en je voelt dat je klaar bent om dat interne besluit te nemen, dan kan mijn groepsprogramma Klaar met Alcohol! mooie volgende stap zijn.
Of laagdrempeliger: meld je aan voor de gratis online masterclass. Je hoeft jezelf geen alcoholist te noemen om iets te mogen veranderen aan je relatie met alcohol.
En vergeet niet te luisteren naar mijn podcast: Blij Alcohol Vrij
Je staat er niet alleen voor 🧡
