Waarom drink jij alcohol?
Als je me al langer volgt dan is dit een vraag die ik je misschien al eerder heb gesteld.
En het is ook een van de eerste vragen die ik stel als wij samenwerken.
De antwoorden lopen uiteen.
Vaak zijn het er ook meerdere.
Maar het antwoord dat ik het meest hoor is dit:
“Ik drink alcohol omdat het een gewoonte is geworden.”
Omdat het zo gegroeid is.
Omdat het erbij hoort.
Omdat het al jaren zo gaat.
Voor veel mensen voelt dat als een logisch en geruststellend antwoord.
Want inderdaad: alcohol is vaak verbonden aan vaste momenten.
Thuiskomen na een lange dag.
Je jas uit, even zitten.
Tijdens het koken.
Bij het eten.
Op vrijdagmiddag tijdens de borrel op kantoor.
Je staat er nauwelijks bij stil.
Je doet het omdat je het altijd zo doet.
En toch klopt er iets niet helemaal.
Als het alleen een gewoonte was…
Want als alcohol écht alleen maar een gewoonte zou zijn,
zou het dan niet veel eenvoudiger moeten zijn om ermee te stoppen?
Of om duurzaam te minderen, als je dat besluit eenmaal hebt genomen?
Zou je met wat bewustzijn en een beetje wilskracht, niet gewoon een andere routine kunnen aanleren?
Net zoals je jezelf kunt aanleren om te flossen.
Of om te stoppen met nagelbijten.
Maar dat is niet wat er gebeurt.
Als jij dit leest, kan ik me goed voorstellen dat je al vaker hebt geprobeerd
om niet of minder te drinken.
En dat je hebt gemerkt: dit is lastiger dan gedacht.
Alcohol is een gewoonte.
Maar het is óók meer dan dat.
Uit ‘gewoonte’ voelt veilig
Ik geloof dat veel mensen vasthouden aan het idee
dat ze uit gewoonte drinken omdat dat een gevoel van controle geeft.
Want als het een gewoonte is,
dan kun je er morgen iets aan veranderen.
Maar toegeven dat het verder gaat dan dat,
dat je alcohol nodig hebt om te ontspannen
of om met stress en emoties om te gaan,
dat is iets heel anders.
Het is veiliger om te zeggen:
“Ik drink uit gewoonte.”
Dan om toe te geven:
“Ik drink omdat ik niet zo goed weet hoe ik met mijn emoties kan omgaan”
Of:
“Ik heb alcohol nodig om tot rust te komen.”
Maar wees eens eerlijk.
Als alcohol slechts een gewoonte zou zijn:
Waarom lukt het dan niet om simpelweg te stoppen?
Waarom voelt het ongemakkelijk als je niet drinkt?
Waarom neem je jezelf voor om vandaag niet te drinken,
en lukt het toch weer niet?
Wat een gewoonte eigenlijk is
Om dit te begrijpen, helpt het om eerst te kijken
naar wat een gewoonte eigenlijk is.
Onze hersenen zijn briljant in het creëren van gewoontes.
Niet omdat ze ons dwars willen zitten, maar omdat ze energie willen besparen.
Als je elke dag bewust moest nadenken over tandenpoetsen, koken of autorijden, zou je brein voortdurend overuren draaien.
Gewoontes zorgen ervoor dat je dingen automatisch kunt doen.
Autorijden is daar een mooi voorbeeld van. In het begin moet je over alles nadenken. Gordel om. Sleutel omdraaien. Koppelen. Schakelen.
Maar na verloop van tijd gaat het vanzelf.
Je denkt er niet meer over na.
Zo ontstaan gewoontes.
Door herhaling.
En door de manier waarop je je voelt bij wat je doet.
Elke herhaling legt een verbinding in je brein.
Eerst zo dun als een zijden draadje.
Dan iets steviger. Iets dikker.
Tot het een dikke kabel wordt.
Ik vergelijk het graag met een pad in het landschap.
In het begin is het niet meer dan een smal bospaadje.
Je moet opletten waar je loopt,
het kost aandacht en moeite.
Maar hoe vaker je datzelfde pad kiest,
hoe duidelijker het wordt.
Het gras verdwijnt.
De route wordt breder en makkelijker begaanbaar.
Tot het uiteindelijk een brede, geasfalteerde snelweg wordt.
En hoe breder die snelweg,
hoe moeilijker het wordt om ineens een andere afslag te nemen.
Je brein kiest automatisch voor de route die er al ligt.
Niet omdat die per se het beste is,
maar omdat die bekend, efficiënt en vertrouwd voelt.
Een nieuwe route kiezen
Wil je een gewoonte veranderen,
dan moet je bewust besluiten om die snelweg te verlaten.
Je kiest een nieuw pad.
Dat voelt in het begin onwennig.
Het is hobbelig.
En het vraagt aandacht.
Maar hoe vaker je dat nieuwe pad kiest, hoe beter begaanbaar het wordt.
Tot ook dat pad vanzelfsprekend voelt.
Zo heb ik zelf jarenlang moeite gehad met het smeren van bodylotion.
Tot ik de fles een vaste plek gaf en smeerde op een vast moment.
Nu hoef ik er niet meer over na te denken.
Het is een gewoonte geworden.
En dát is het verschil.
Waarom alcohol anders werkt
Bij alcohol speelt er namelijk meer
dan alleen gewoontevorming.
Alcohol is een stof die je brein actief beïnvloedt.
En dat maakt alles anders.
Dat is ook waarom stoppen met alcohol veel moeilijker is dan het veranderen van een ochtendroutine.
Ik heb jarenlang geprobeerd
om te stoppen met de ‘gewoonte’ alcohol.
Met heel veel pogingen die niet succesvol waren.
Een totaal andere ervaring dan mijn besluit om bodylotion te gaan gebruiken.
Hier speelt méér dan alleen een patroon.
Ja én nee
Kun je alcohol dan een gewoonte noemen?
Het antwoord is naar mijn mening tweeledig.
Ja, er zijn vaste patronen rond alcohol.
Thuiskomen. Terrasjes. Eten.
Maar ook emoties als stress, verveling, gezelligheid of verdriet.
En nee, want als je kijkt naar alcohol dan is het verslavende effect ervan en de manier waarop het je brein beïnvloedt zodanig dat het drinken van alcohol verder gaat dan een onschuldige gewoonte.
Mijn stelling is dan ook:
alcohol is meer dan een gewoonte.
Juist omdat het een verslavend middel is dat diep ingrijpt in je systeem.
De rol van dopamine
Als je alcohol drinkt, komt er dopamine vrij.
Dopamine is het stofje in je brein dat zorgt voor een gevoel van beloning.
Dat gebeurt ook bij andere dingen:
lekker eten, bewegen, een knuffel van iemand van wie je houdt.
Maar wat veel mensen niet weten,
is dat alcohol veel méér dopamine vrijmaakt
dan deze natuurlijke beloningen.
Je brein merkt dat op.
Het registreert: dit gaf een prettig gevoel.
En het onthoudt vooral wat jij deed op het moment dat dat gevoel ontstond.
Alcohol drinken.
Die ervaring wordt opgeslagen.
Niet als een bewuste gedachte,
maar als een soort snelkoppeling in je brein.
De volgende keer dat je thuiskomt na je werk.
Of begint met koken.
Of op een terras zit.
Of je moe, gespannen of onrustig voelt.
Dan herkent je brein die situatie.
En nog vóórdat jij er echt over nadenkt,
komt dezelfde suggestie naar boven: alcohol.
Het voelt alsof jij een keuze maakt.
Maar in werkelijkheid heeft je brein het antwoord al klaarliggen.
Hier zit het grote verschil
met een ‘gewone’ gewoonte.
Waarom het zo’n innerlijke strijd is
Bij alcohol is er niet alleen een ingesleten patroon,
maar ook een fysiologische drang.
Enerzijds wil je niet drinken.
Anderzijds schreeuwt je brein om herhaling.
Zonder kennis over dit mechanisme
en zonder een bewuste strategie,
is de kans groot dat je terugvalt.
Niet omdat je zwak bent.
Niet door een gebrek aan wilskracht.
Maar omdat alcohol zo werkt.
Waar echte verandering begint
Als je écht iets wilt veranderen aan je relatie met alcohol,
is het niet genoeg om alleen je gedrag aan te passen.
Je zult ook moeten kijken naar wat jou laat verlangen naar alcohol
en wat alcohol voor jou is gaan betekenen.
Daarom gaat mijn werkwijze verder dan “gewoon stoppen”.
In mijn programma’s leer ik je begrijpen
wat er in je brein gebeurt
en geef ik je concrete tools en technieken
om met dat verlangen om te gaan.
Je ontdekt stap voor stap
waarom jij drinkt
en wat jij nodig hebt op de momenten
waarop alcohol nu nog een rol speelt.
Niet om jezelf te veroordelen,
maar om jezelf te bevrijden.
Op die diepere lagen
vind je je vrijheid terug.
Een uitnodiging
Als jij klaar bent met alcohol en klaar voor de volgende stap check dan mijn groepsprogramma Klaar met Alcohol!
Of laagdrempeliger: meld je aan voor de gratis online masterclass: Je hoeft jezelf geen alcoholist te noemen om iets te mogen veranderen aan je relatie met alcohol.
En vergeet niet te luisteren naar mijn podcast: Blij Alcohol Vrij
Je staat er niet alleen voor 🧡
